Een (on)balans in autonomie, verbinding en kwaliteit

Een balans in (ziels)kwaliteiten

Het leven van gelukkige mensen wordt vooral gekenmerkt door autonomie, verbinding en kwaliteit. Deze thema's worden opgevat als dimensies waarvan de beide polen het verschil aangeven tussen probleem en oplossing. Bijvoorbeeld autonomie wordt opgevat als de dimensie die de balans vormt tussen de extreme polen afhankelijkheid en vrijheid. Vrijheid is aantrekkelijk, maar autonomie wordt alleen gevonden als iemand keuzes kan maken, grenzen kan stellen en verantwoordelijkheid dragen. Voor verbinding en kwaliteit geldt een parallelle redenering. De dimensie kwaliteit loopt van "verveling" naar "creativiteit" en de dimensie relaties loopt van "eenzaamheid" naar "liefde".

De drie dimensies van een gelukkig leven

Liefde en vrijheid als zielskwaliteiten

Een optimale en stabiele balans tussen "autonomie, verbinding en kwaliteit" wordt geacht te leiden tot een gelukkig leven. Omgekeerd is ware liefde pas mogelijk wanneer we niet afhankelijk zijn van een ander om gelukkig te zijn. Wanneer we zelf gelukkig zijn, kunnen we de ander accepteren zoals die is. Zonder liefde geen vrijheid en zonder vrijheid geen liefde.

We kunnen "liefde" en "vrijheid" ook representeren als 2 zuivere krachten (zielskwaliteiten) die het leven op een kwalitatief hoger plan brengen ("synthese"; "coincidentia oppositorum"). Die ontwikkeling is een voortdurende beweging die nooit volledig te vatten is, op zoek naar zowel balans als een hoger doel (dialectiek). Het bevordert andere zielskwaliteiten als "(zelf)vertrouwen", "vrede", "ruimte", "stilte" of bewustzijnskwaliteiten als "licht / lucht / kracht / energie / helderheid / schoonheid / humor / vreugde".

Ontwikkeling door het leven

In het begin van een leven is er weinig ruimte voor vrijheid. Liefde ontvangen is dan des te belangrijker en zelfs van levensbelang. Naarmate we ouder worden leren we steeds beter om te gaan met vrijheid en verantwoordelijkheid.

Verschillen tussen mannen en vrouwen

De prioriteit tussen vrijheid en verbinding ligt voor mannen en vrouwen verschillend: veel mannen vinden autonomie belangrijker dan een liefdevolle relatie. Ook hebben denken en voelen vaak een andere volgorde tussen de sexen. Wanneer mannen waarnemen, gaan zij eerst denken en dan voelen; vrouwen voelen vaak eerst en gaan dan denken. Uiteraard is dat geen wet van Meden en Perzen. Wie denkt dat een bepaalde volgorde in denken en voelen beter is dan andersom, verzandt in een relatie al snel in een machtsstrijd.

Zie ook de theorette van Lisette Thooft: mannen leren van vrouwen over liefde en vrouwen van mannen over vrijheid.