De paradox van jezelf zijn: individualiteit en verbondenheid
Individualiteit en verbondenheid
Word je gelukkiger wanneer je jezelf maximaal onderscheidt van een ander? Of juist wanneer je je richt op wat je met een ander gemeen hebt? Of ligt het nog weer anders?
Theoloog en dichter De Génestet wees in 1930 op het belang van individualiteit in deze twee regels:
'Wees u–zelf!' sprak ik tot iemand.
Maar hij kon niet: hij was niemand.
En over en-en denken, Twee coryphaeën:
'Gek zijn wij, een van beide wij'.
Zeî de eene Theoloog tot de ander.
'Wat wíj gelooven toch strijdt lijnrecht met elkander;
Dit's evident voor ú, dat's evident voor míj,
Dús, een van tweeën is maar mooglijk, ík òf gíj…'.
Of beide, dacht er een en ging voorbij.
De Génestet roept op om na te denken over individualiteit. Maar individualiteit is niet hetzelfde als status verwerven. Het woord individu betekent 'ondeelbaar', niet 'afgescheidene'. Een individu is iemand die heel is. Iemand die zowel zichzelf is als verbonden met anderen.
Hier ligt een paradox. Wie geen moeite doet om zichzelf te vinden of te bewijzen, lijkt het meest volledig zichzelf te zijn. Wie actief op zoek gaat naar zichzelf, is het juist niet. Wie het niet zoekt, vindt het.
Niemand zijn om God te ontmoeten
Mysticus Meister Eckhart wilde niemand zijn om een Godservaring op te roepen. Hij wilde zich ook geen Godsbeeld vormen. Dat roept de vraag op: wie ontmoet wie, wanneer beiden niemand zijn? Misschien is dat precies de kern van de eenheidservaring.
Wanneer God zowel één is als weerspiegeld in elk levend wezen, kun je God overal en nergens ontmoeten.
Poortloze Poort
Die mensen gaan op weg naar een eenheidservaring die al weten dat ze niet-twee zijn. Ze gaan op pad zonder dat de richting uitmaakt. Dit is de weg naar zonder angst in het paradijs leven.
Niemand kan de Poortloze Poort passeren, dus wees niemand (koan uit de Mumonkan).
De term 'Poortloze Poort' verwijst naar het idee dat er geen echte poort is die geopend moet worden. Onze natuurlijke staat van zijn is al verlicht en vrij. Het pad naar bevrijding bevat geen externe obstakels die overwonnen moeten worden.
De Poortloze Poort staat ook voor de smalle doorgang tussen verleden en toekomst: het heden. Het is de staat van bewustzijn waarin je niet vastzit in gedachten over wat was of wat komen gaat. Je richt je volledig op het huidige moment.
Wie de functie van de Poortloze Poort heeft doorzien, ervaart geen obstakels meer. Het bewustzijn van de poortloze natuur van ons bestaan wordt een natuurlijk onderdeel van het dagelijks leven.
Het Absolute Perspectief
Peter Gordijn beschrijft in zijn boek Het Absolute Perspectief het opgaan van het ik in pure essentie als kers op de taart van spirituele ontwikkeling. Jezelf overgeven en verliezen — ego-dood — leidt tot een totaal inzicht, de ervaring van eenheid en bevrijding van verkramping.
Het absolute perspectief van verkramping naar vrijheid (bol.com).
In de rondgang van egoloze baby naar opgaan in pure essentie is zowel de cirkel van een individueel leven te zien als de spiraal van bevrijding op het spirituele pad.
Peter introduceert de Gouden Regel
Voel je helemaal vrij om jezelf te zijn;
laat anderen vrij om zichzelf te zijn;
laat de wereld zijn zoals ze is.
Trouw zijn aan de Gouden Regel betekent volledig openstaan voor het leven. Niets van de werkelijkheid hoeft meer anders te zijn. Dit is diepe acceptatie van hoe de kosmische dans zich ontvouwt. Het is het einde van weerstand en streven. Niets hoeft te veranderen en ALLES mag veranderen.
Totale overgave
Sta jezelf toe precies te zijn zoals je nu bent. Sta anderen toe te zijn zoals ze zijn. Sta de wereld toe te zijn zoals die is. Sta jezelf, anderen en de wereld toe elkaar te beïnvloeden en te veranderen, in welke richting dan ook.
De sleutel tot geluk is niet controle. De sleutel tot geluk is totale overgave.
'Overgave is kracht.' Op het eerste gezicht lijkt dit in tegenspraak met het idee dat wilskracht nodig is om doelen te bereiken. Toch kan het loslaten van controle krachtiger zijn dan vasthouden aan een specifiek resultaat. Deze overgave vraagt om het doorzien van het ego.