Waarde of vrijheid?

Een spel over evenwaardigheid

Mensen en dieren worden voortdurend gewogen. Op nut, op prestatie, op wat ze kunnen. Ook wie het goed bedoelt, spreekt vaak over waarde: "dieren hebben een intrinsieke waarde". Maar waarde blijft een oordeel van mensen. Vrijheid is concreter. Een vogel wil vliegen. Een wolf wil zwerven. Elke uitspraak in dit spel rust op een van deze drie:

Waarde die ergens van afhangtIemand telt mee om wat hij oplevert, presteert of kan: melk, intelligentie, pijn voelen.

Waarde op zichIemand heeft waarde van zichzelf (intrinsieke waarde). Goed bedoeld, maar het blijft een oordeel. Het begrip is bovendien rekbaar.

Recht op vrijheidIemand mag zijn eigen leven leiden. Niet omdat hij iets waard is, maar omdat het zijn leven is.

Waarom zou je dit doen?

Wie rechten koppelt aan waarde, gaat beoordelen. Dan moet je steeds bewijzen dat je meetelt. Evenwaardig betekent iets anders. Niet dat iedereen gelijk is, maar dat niemand bij voorbaat minder recht heeft op een eigen leven. Zo bekeken zijn mens en dier intrinsiek evenwaardig in hun recht op vrijheid.

Taal over waarde hoor je van alle kanten, ook van mensen die het goed bedoelen. Daarom zitten er ook uitspraken in van de eigen kant: van mensen die opkomen voor dieren.

Zo werkt het

Je krijgt 16 uitspraken over mensen en dieren. Kies bij elke uitspraak waar die op rust. Na elk antwoord lees je waarom. Vaak lees je ook hoe je hetzelfde kunt zeggen vanuit vrijheid. Het kost een minuut of vijf.

De uitspraken zijn voorbeelden. De gedachten erachter komen uit mijn blogs Eén woord voor een moreel kompas, Onbevangen als kinderen blijven, Zacht is sterk, tot het misbruikt wordt en Balanceren tussen evenwaardigheid en uniciteit. Spel gemaakt in oktober 2026.