Angst, macht en non-dualiteit

Laat je niet mee- en leegzuigen

Non-duaal inzicht is kort samen te vatten: het besef dat scheiding tussen ik en de wereld, tussen mij en de ander, relatief is. Gevoelens verschijnen, gedachten ontstaan, gebeurtenissen ontvouwen zich, maar zij vallen niet volledig samen met wie wij zijn. Dit besef is tijdelijk, maar het biedt ruimte: ruimte om iets minder volledig mee te gaan in wat zich aandient.

Angst als instrument van grootmachten

In de samenleving bestaan structuren die profiteren van angst. Zonder een complottheerstijl te hanteren, is het duidelijk dat angst systematisch kan worden versterkt en gekanaliseerd. Media, marketing en politiek hebben een natuurlijke neiging om aandacht te binden. Angst werkt daarin als mechanisme: zij verkleint perspectief, versnelt oordelen en schept een behoefte aan snelle oplossingen en duidelijke schuldigen.

Grootmachten die hierop inspelen, doen dat niet per se kwaadaardig, maar wel doelgericht: angst kan omzet genereren, invloed vergroten of gehoorzaamheid versterken. De werking is functioneel: de individuen die de structuren vormen en benutten hoeven geen kwaad op zich te doen; het mechanisme van angst volstaat.

De impact op het individu

Voor de mens betekent dit een subtiele greep naar energie: aandacht, emotie, tijd en vaak ook geld worden gevangen in de spanning die angst veroorzaakt. Persoonlijke ruimte verdwijnt deels, omdat het bewustzijn zich sluit rondom wat onmiddellijk bedreigend lijkt. Vrijheid en helder waarnemen worden beperkt.

Non-dualiteit als nuchter tegenwicht

Non-duaal inzicht biedt een persoonlijk tegenwicht, niet door de wereld te veranderen, maar door jezelf te zien zonder volledige identificatie met angst. Wanneer gevoelens van dreiging of paniek opkomen, ontstaat ruimte om te observeren: wat gebeurt er in mij, wat wordt opgeroepen, wat is mijn reactie? Door die ruimte kan men niet meegezogen worden in de stroom van angst, zelfs als deze economisch of politiek wordt opgewekt.

Deze houding betekent niet passiviteit. Integendeel, het vraagt oplettendheid, subtiel handelen en het vermogen om aanwezig te blijven zonder te reageren op elke impuls. Het maakt iemand minder vatbaar voor manipulatie en behoudt persoonlijke energie en vrijheid.

Concrete handvatten

• Bij nieuws of berichten: herken je eigen reactie, observeer de opkomst van angst, zonder er meteen op in te gaan.
• In gesprekken: stel vragen die perspectief openen in plaats van angst versterken.
• Financiële, politieke of sociale prikkels: herken ze en kies bewust wat je toelaat in je eigen aandacht.

Deze handelingen zijn niet groots, maar bieden een fundamentele bescherming: ze laten je niet mee- en leegzuigen.

Grenzen en bescheidenheid

Non-dualiteit verandert de wereld niet; het biedt alleen helderheid en stabiliteit voor het individu. Soms betekent blijven staan ook nee zeggen, grenzen trekken en  simpelweg niet deelnemen aan mechanismen van angst. Dat is niet passief, maar bewust aanwezig blijven. Het vraagt trouw aan wat klopt voor jezelf en respect voor wat klopt voor de ander.

Aanwezig en verbonden

Van persoonlijke resonantie (deel I), via nabijheid en ondersteuning bij de ander (deel II), naar maatschappelijke helderheid (deel III). Non-duaal inzicht stelt niet vrij van verantwoordelijkheid, maar het voorkomt dat je wordt meegesleurd in verhalen van angst. Het maakt het mogelijk om aanwezig te zijn, waakzaam te blijven en  tegelijk je energie te bewaren.

Laat je niet mee- en leegzuigen. Dat is de kern: nuchter, aanwezig en  toch verbonden.

Dit was het laatste artikel van het drieluik: van resonantie, via nabijheid, naar maatschappelijke helderheid.