Leven met een open mind

Je hoeft er niets voor te doen en niets bij te verwachten

De formule die iedereen zoekt

Ik las laatst een artikel waarin werd beweerd dat je kunt krijgen wat je wilt, als je maar de juiste houding aanneemt. De kern: stop met klagen, wees dankbaar, en het universum stuurt je wat je verlangt. Er is zelfs een onzichtbaar bewustzijnsveld waar ideeën op je wachten, bewust en gewillig, maar schrikachtig: ze vluchten weg als je te chagrijnig bent.
Ik begrijp de aantrekkingskracht. Wie wil er niet geloven dat er een formule bestaat? Dat je, mits correct uitgevoerd, het leven naar je hand kunt zetten? Het is een oude droom, alleen nu verpakt in de taal van vibraties en co-creatie.

Het universum is niet te koop

Maar er zit iets in die belofte wat haar ondergraaft. Want dankbaarheid als strategie -als middel om te krijgen wat je wilt- is geen dankbaarheid meer. Het is een transactie. Je ruilt een goede stemming in voor een kosmische beloning. Het ego blijft centraal staan, alleen nu met een spiritueel sausje erover. De vraag wat levert dit mij op is niet verdwenen. Ze heeft zich alleen verkleed.

Wanneer vraag en antwoord stilvallen

Verlichting -zelfrealisatie, als je dat woord wilt gebruiken- heeft volgens mij juist te maken met het stilvallen van precies die vraag. Niet omdat je haar onderdrukt, maar omdat ze haar relevantie verliest. Je bent niet langer afhankelijk van hoe het uitpakt. Niet omdat het je niets kan schelen, maar omdat je wezenlijke rust er niet van afhangt.
Dat is wat de Bhagavad Gita nishkama karma noemt: handelen zonder verlangen naar de vruchten. Wat Meister Eckhart Gelassenheit noemt: loslating, zonder dat het passiviteit wordt. Het is ook wat Lao Tzu bedoelt met wu wei, handelen door niet-forceren. Niet doen alsof je niet handelt, maar handelen zonder grip.
Het is een goede ruil, maar een merkwaardige: je hoeft er niets voor te doen en je hebt er niets van te verwachten. De enige deal waarbij iedereen wint, juist omdat er geen winnaar meer is.

Heel zonder aanvulling

Dit sluit aan op iets wat ik evenwaardigheid noem. Niet gelijkheid in de zin van allemaal hetzelfde, maar een grondhouding die vertrekt vanuit volheid in plaats van tekort. De manifestatie-logica begint aan de andere kant: er is iets wat je mist en je wilt het naar je toe halen. Evenwaardigheid begint bij: er is niets wat je completeert, omdat je al heel bent.
Vanuit die heelheid kun je je verhouden tot de ander -mens, dier, natuur, wereld- zonder agenda. Het konijn dat ik als kind naast me op de slootkant had zitten was niet mijn gelijke in bewustzijn of capaciteit. Maar het had hetzelfde recht op vrijheid dat ik heb. Op een leven naar zijn eigen aard, ongehinderd. Dát is de evenwaardigheid waar het om gaat, niet vaag en metafysisch, maar concreet en ethisch. Ze stelt een claim. Ze vraagt iets van je.
Wat ik op die slootkant voelde, al was het nog niet in woorden: dit wezen heeft zijn eigen leven, zijn eigen wereld. Ik sta ernaast, niet erboven.

Scheppen zonder eigenaarschap

Maar kan je met deze grondhouding dan helemaal niets meer -hoe zal ik het zeggen- in beweging zetten? Niets meer scheppen?
Jawel. Alleen anders.
Als je vertrekt vanuit evenwaardigheid, vanuit die stille volheid, dan is scheppen niet langer trekken maar ontvangen. Niet willen, maar beschikbaar zijn. Ruimte maken voor wat wil ontstaan. Het subject dat iets naar zich toe wil halen wordt doorlaatbaar. Niet verdwenen -je blijft handelen, schrijven, kiezen- maar niet langer de regisseur die uitkomsten controleert.
Scheppen zonder eigenaarschap, zou je het kunnen noemen. Je brengt iets in de wereld, maar je klampt je niet vast aan wat het wordt of wat het oplevert. Het essay schrijft zichzelf niet, maar het schrijft ook niet voor jou. Het ontstaat in de ruimte tussen jou en het onderwerp, als je tenminste bereid bent die ruimte open te laten.
Dat is misschien de eenvoudigste omschrijving van manifesteren vanuit evenwaardigheid: niet afdwingen dat dingen jouw kant op vallen, maar zo leven dat er iets door je heen kan stromen.
Zonder formule. Zonder garantie. En juist daarom: vrij.

Boekverwijzingen

Bhagavad Gita vertaling Eknath Easwaran (Engels) of Wim van der Goot (Nederlands). Grondtekst voor nishkama karma: handelen zonder verlangen naar de vruchten.
Meister Eckhart -Sermoenen- vertaling Paul Mommaers of Ludo Jongen. Bron van het begrip Gelassenheit: loslating als houding, niet als passiviteit.
Lao Tzu -Tao Te Ching- vertaling Kristofer Schipper (meest gezaghebbende Nederlandse versie). Over wu wei: handelen door niet-forceren.
Hartmut Rosa -Resonantie- Over een verhouding tot de wereld die niet gericht is op beheersing maar op aanraking. Beschrijft het tegendeel van de transactielogica en sluit naadloos aan bij scheppen zonder eigenaarschap.